Nedir? Psikolojik Hastalıklar

Bipolar Bozukluk Nedir?

Bipolar Bozukluk

Bipolar bozukluk, manik depresif bozukluk olarak da bilinir; ruh hali, enerji, aktivite sayısında ani değişimlere ve günlük yaşam görevlerini yerine getirmeye engel olan bir beyin bozukluğudur.

İki temel bipolar bozukluk tipi vardır; İkisi de ruh hali, enerji ve aktivite düzeylerinde açık değişiklikler içerir.  Bu ruh halleri, son derece “yüksek”, “hareketli” ve enerjik davranışlardan (manik dönem olarak da bilinir) çok üzücü “düşük” ve umutsuz dönemler (hipomanik olarak bilinir) olabilir. Az şiddetli manik dönemler hipomanik ataklar olarak tanımlanır. Bipolar bozukluk, iki uçlu bozukluk olarakta bilinir. Aşırı mutlu, enerji dolu, modu yüksek bir ruh hali, ya da yorgun, mutsuz ve umutsuz bir ruh hali arasında gelgitler yaşanır.

Bipolar Bozukluk 1: En az 7 gün süren manik ataklarla veya hastanın derhal hastaneye kaldırılmasına neden olabilecek kadar şiddetli manik belirtilerle tanımlanır. Genellikle depresif dönemler de oluşur, genel olarak en az 2 hafta sürer. Karışık semptomlara sahip depresyon (aynı anda depresyon ve manik belirtileri olan) atakları da mümkündür.

Bipolar Bozukluk 2: Depresif episodlar ve hipomanik episodlar ile tanımlanır, ancak yukarıda tarif edilen çok şiddetli manik atakları içermez.

Siklotimik Bozukluk: Hipomanik semptomların çok fazla gerçekleştiği ve en az 2 yıl süren (çocuk ve ergenlerde 1 yıl) depresif belirtilerin görülmesi.

Belirtilen ve belirtilmemiş Bipolar: Bipolar bozukluk belirtileri ile tanımlanan ve yukarıda listelenen üç kategoriye uymayan diğer tanımlanmış belirtiler.

Bipolar Bozukluk Belirtileri

Bipolar bozukluğu olan insanlar alışılmadık ölçüde yoğun duygulara, uyku düzeninde ve aktivite düzeylerinde değişikliklere ve alışılmadık davranışlara maruz kalmaktadırlar. Bu dönemlere “duygudurum atakları” adı verilir. Duygudurum dönemleri, kişi için tipik olan ruh hallerinden ve davranışlarından belirgin derecede farklıdır. Enerji, aktivite ve uykudaki aşırı değişimler meydana gelir.

Manik Dönem Belirtileri

  • Kendini çok üstün ve mutlu hissetme
  • Enerjik olma
  • Sosyal etkinlik düzeylerinde artma
  • Uyumakta zorluk
  • Bir çok farklı konu hakkında hızlıca konuşma
  • Heyecanlı, alıngan ve hassas olunur
  • Çok hızlı düşünebilme
  • Aynı anda bir çok işi yapabilme
  • Tehlikeli şeyler yapmak (çok para harcama, korunmasız ilişki)

Hipomanik (Depresif) Dönem Belirtileri

  • Çok üzgün, boşlukta ve umutsuz hissetme
  • Düşük enerji
  • Sosyal etkinliklerde azalma
  • Uyku sorunları (çok az ya da çok fazla uyumak)
  • Hiçbir şeyden zevk alamayacağını düşünmek
  • Endeşeli hissetmek
  • Konsantre olmakta zorluk
  • Unutkanlık
  • Yeme bozuklukları (çok fazla veya çok az yemek)
  • Yorgun hissetmek
  • İntihar etmeyi düşünmek

Bazen duygudurum döneminde manik ve depresif belirti semptomları bulunur. Buna, karma dönem denir. Karma dönem yaşayan insanlar çok üzgün, boş veya umutsuz hissedebilirler; aynı zamanda kendilerini son derece enerjik ve mutlu da hissedebilirler.

Bipolar bozukluk, ruh hali değişiklikleri daha az olduğunda bile ortaya çıkabilir. Örneğin, bipolar bozukluğu olan bazı insanlar hipomaniyi, daha az şiddetli bir manya şeklinde yaşar. Hipomanik bir dönem boyunca, bir kişi çok iyi hissedebilir, üretken olmakta ve iyi çalışmaktadır. Kişi bir şeylerde sorun olduğunu düşünmeyebilir; ancak ailesi ve arkadaşları ruh hali değişikliklerini ve / veya aktivite düzeyindeki değişiklikleri farkedebilir. Uygun tedaviye başlanması önemlidir.

Bipolar Bozukluk Teşhis

Doğru teşhis ve tedavi, bipolar bozukluğu olan insanlara sağlıklı ve verimli bir yaşam sağlar.  Bir doktor, psikolog veya psikolojik danışman ile konuşmak, bipolar bozukluğu olabileceğini düşünen herkes için ilk adımdır. Doktorunuz fiziksel muayene yapabilir. Sorununuz fiziksel bir hastalıktan kaynaklanmıyorsa, bipolar bozukluğun teşhisi ve tedavisi için sizi bir psikiyatra sevk edebilir.

Bipolar Bozukluk ve Diğer Hastalıklar

Bazı bipolar bozukluk belirtileri diğer hastalıklara benzer; bu da bir doktorun teşhis koymasını zorlaştırabilir. Buna ek olarak, bipolar bozukluğa sahip birçok insan, anksiyete bozukluğu, zararlı madde kullanımı veya yeme bozukluğu gibi başka bir hastalığa sahip olabilir. Bipolar bozukluğu olan insanlar tiroid hastalığı, baş ağrısı, kalp hastalığı, şeker hastalığı, obezite ve diğer fiziksel hastalıklar açısından daha fazla risk altındadırlar.

Psikoz: Bazen şiddetli mani veya hipomani atakları geçiren bir kişide halüsinasyonlar veya sanrılar gibi psikotik belirtiler görülür.

Kaygı ve DEHB: Bipolar bozukluğu olan insanlarda anksiyete bozuklukları ve dikkat eksikliği hiperaktivite bozukluğu (DEHB) sıklıkla teşhis edilir.

Madde Bağımlılığı: Bipolar bozukluğu olan insanlar aşırı alkol veya uyuşturucu kullanabilirler. İnsan ilişkilerinde problem yaşayabilir, iş performanslarında düşüklük olabilir. Bireyin kendisi, ailesi ve arkadaşları bunların bir bipolar bozukluk belirtisi olduğunu anlamayabilir.

Risk Faktörleri

Bilim adamları hala bu bozukluğun nedenlerini araştırıyorlar. Çoğu araştırmacı, tek bir sebebi olmadığını düşünüyor. Bazı faktörlerin bipolar bozukluk riskini arttırdığı bilinmektedir.

Beyin Yapısı ve İşleyişi: Bazı çalışmalar, bipolar bozukluğu olan insanların beyinlerinin sağlıklı insanların beyinleine göre farklılaşabileceğini göstermektedir. Bu farklılıklar hakkında daha net bilgiler elde etmek için genetik çalışmalar ve bilim alanındaki yenilikler bipolar bozukluğun daha iyi anlaşılmasına yardımcı olacaktır.

Genetik: Bazı araştırmalar, bazı genlerin diğerlerine kıyasla daha fazla bipolar bozuluk riski taşıdığını öne sürmektedir. Fakat genler bipolar bozukluk için tek risk faktörü değildir. Tek yumurta ikizleri ile yapılan araştırmalar, bir ikizin bipolar bozukluk geliştirmesi durumunda, aynı genleri paylaşmasına rağmen diğerinde bu bozukluğun her zaman gelişmediği görülmüştür.

Aile Geçmişi:  Bipolar bozukluğu olan bir ebeveyni veya kardeşi olan çocuklar, aile geçmişinde bipolar bulunmayan çocuklarla karşılaştırıldığında, hastalığa yakalanma olasılığının çok yüksek olduğu gözlemlenmiştir.

Tedaviler ve Terapiler

Tedavi çoğu bipolar bozukluk taşıyan insana, hatta bozukluğun en şiddetli biçimlerine sahip olanlarda dahi ruhsal değişimlere, daha kontrol sahibi olmalarına yardımcı olur. Etkili bir tedavi planı genellikle ilaç ve psikoterapi kombinasyonunu içerir.  Bipolar bozukluk yaşam boyu süren bir hastalıktır. Mani ve hipomani dönemleri zamanla geri gelir. Semptonlar bazı insanlarda daha fazla görülebilir, ancak kişinin ruh hali değişilikliğini en az zararla atlatması kendi elindedir. Uzun süreli tedavi kişinin bu semptomları kontrol altına almasına yardımcı olur.

İlaçlar

Farklı ilaç türleri bipolar bozukluğun semptomlarını kontrol etmeye yardımcı olabilir. Kişinin kendisine en iyi gelen ilacı bulabilmesi için, öncesinde farklı ilaçlar denemesi gerekebilir.

Genellikle bipolar bozukluğu tedavi etmek için kullanılan ilaçlar:

  • Duygudurum düzenleyiciler
  • Antidepresanlar
  • Atipik antipsikotikler

İlaç kullananlar yan etkilerini ya da faydalarını daima doktorlarına bildirmelidirler. Yan etkileri görülürse doktorunuz dozu azaltabilir ya da fakrlı bir ilaç deneyebilir. Asla doktorunuza danışmadan ilacı kullanmayı bırakmayın. İlacı aniden bırakmak bipolar bozukluk belirtilerinin daha şiddetli gözükmesine yol açabilir.

Psikoterapi

İlaçla birlikte yapıldığında, psikoterapi bipolar bozukluk için etkili bir tedavi yöntemi olabilir.  Bipolar bozukluğu olan insanlara ve ailelerine destek, eğitim ve rehberlik sağlanabilir. Bipolar bozukluğu tedavi etmek için kullanılan bazı psikoterapi yöntemleri şunları içerir:

  • Bilişsel davranışçı terapi
  • Aile odaklı terapi
  • Kişilerarası ve sosyal ritim terapisi
  • Psikoeğitim

Diğer Tedavi Seçenekleri

Elektrokonvülsif Terapi (ECT): ECT, ağır bipolar bozukluğu olan ve diğer tedavilerle iyileşemeyen insanlar için rahatlama sağlayabilir. ECT, gebelik veya diğer tıbbi durumlardan dolayı ilaçlar kullanılamadığında, riskli hale gelen bipolar semptomlar için kullanılabilir. ECT, kafa karışıklığı, yönelim bozukluğu ve hafıza kaybı da dahil olmak üzere kısa süreli bazı yan etkilere neden olabilir.

Uyku İlaçları: Uyku sorunu yaşayan bipolar bozukluk sahibi insanlar genellikle uyku ilaçlarının faydalı olduğunu söylemişlerdir. Eğer hala uykusuzluk düzelmezse doktorunuz ilaçlarda değişiklik yapabilir.

Yazar Hakkında

Psikolojiktir

Yorum Yap