Psikolojik Hastalıklar

Borderline Kişilik Bozukluğu

Borderline Kişilik Bozukluğu

Borderline kişilik bozukluğu ruh halinde, benlik algısında ve işleyişinde tutarsızlıklar gösterilen ciddi bir psikolojik rahatsızlıktır.  Bu deneyimler çoğu kez dürtüsel eylemlere ve dengesiz ilişkilere neden olur. Boderline Kişilik Bozukluğu olan bir kişi öfke, depresyon ve anksiyete gibi yoğun birkaç sorunla karşılaşabilir; bu sorunlar yalnızca birkaç saatten ya da günlerce sürebilir.

Borderline kişilik bozukluğu bazı insanlarda duygudurum bozuklukları, anksiyete bozuklukları ve yeme bozukları gibi bozukluklara neden olmakla birlikte, yaşanan zihinsel bozuklukların yanı sıra madde kullanımı, kendine zarar verme, intihar düşüncesi ve davranışları bulunabilir.

Sağlık uzmanları her ne kadar “sınırda kişilik bozukluğu” tanımlamasını yeterli görmeseler de, henüz daha doğru bir terimde bulunamamıştır.

Borderline Kişilik Bozukluğu Belirtileri

Borderline kişilik bozukluğu olan insanlar aşırı ruh halinde değişiklikler yaşayabilir ve kim oldukları konusunda belirsizlik gösterebilir. Sonuç olarak, onların çıkarları ve değer yargıları hızla değişiklik gösterebilir.

Diğer belirtiler arasında,

  • Terkedilme korkusu (gerçek ya da hayali)
  • Aile, arkadaşlar ve sevdikleriyle yoğun ve istikrarsız ilişkiler. Aşırı yakınlık, sevgi, beğenmeden; aşırı nefret ve öfkeye ani bir geçiş.
  • Kararsız ve kaybolmuş benlik duygusu
  • Korunmasız cinsel ilişki, madde bağımlılığı, tehlikeli araç kullanımı, aşırı yemek yeme gibi tehlikeli davranışların sıklıkla tekrar edilmesi
  • Her kısmı birkaç saatten, bir kaç güne kadar süren yoğun ve son derece değişen ruh hali
  • Boşlukta hissetme duygusu
  • Öfke kontrolünde sıkıntı, yoğun öfkeler
  • Strese bağlı paranoid düşünceler
  • Kendinden kopma, gerçekle teması kaybetme gibi ciddi semptomlar

Görünüşte normal olaylar semptomları tetikleyebilir. Örneğin, Borderline kişilik bozukluğu olan insanlar, tatiller, iş gezileri veya ani plan değişikliği gibi küçük olaylara rağmen kendilerini yakın hissettikleri insanlara karşı öfkeli ve üzüntü duyabilirler. Araştırmalar bu bozukluğa sahip kişilerin duygusal açıdan, kişilik bozukluğu olmayan insanlara kıyasla daha fazla tepki gösterebildiğini (öfke,üzüntü vb) ve olumsuz düşünebildiğini söylüyor.

Bu belirtilerden bazıları diğer zihinsel sağlık sorunlarına sahip kişiler tarafından (hatta akıl hastalığı olmayan kişiler tarafından) yaşanabilir ve Borderline kişilik bozukluğuna sahip oldukları anlamına gelmez. Borderline kişilik bozukluğu veya diğer zihinsel rahatsızlıkların teşhisi bir uzman tarafından koyulmalı ve tedavi edilmelidir.

Testler ve Tanı

Maalesef Borderline kişilik bozukluğu genellikle yetersiz tanılanır veya yanlış teşhis konulur. Zihinsel bozuklukların teşhis ve tedavisinde deneyimli bir sağlık uzmanı, diğer olası semptomların nedenlerini gidermeye yardımcı olabilecek kapsamlı bir araştırmaya ve kapsamlı bir tıbbi muayeneye dayanarak Borderline kişilik bozukluğunu teşhis edebilir.

Sağlık uzmanınız sizin ve ailenizin akıl sağlığı ve diğer tıbbi geçmişlerini sorabilir. Bu doktorunuzun en iyi tedaviyi seçmesine yardımcı olabilir.  Bazı vakalarda birlikte görülen zihinsel hastalıklarda Borderline kişilik bozukluğu ile örtüşen semptomlar olabilir, bu da Borderline kişilik bozukluğunu diğer zihinsel hastalıklardan ayırt etmeyi zorlaştırır. Örneğin, bir kişi depresyon duyguları tanımlayabilir ancak diğer belirtileri doktorun dikkatine sunmayabilir.

Risk faktörleri

Borderline kişilik bozukluğunun nedenleri henüz belli değildir, ancak araştırmalar beynin, çevresel ve sosyal faktörlerin etkili olduğunu öne sürüyor.

Genetik.  Borderline kişilik bozukluğu olan yakın bir aile üyesi (birinci derece biyolojik akrabalar) varsa, BPB’nin meydana gelme olasılığı yaklaşık beş kat daha fazladır.

Çevresel ve Sosyal Faktörler. Borderline kişilik bozukluğu raporundaki birçok kişi, çocukluğunda taciz veya terk gibi travmatik yaşam olayları yaşıyor. Bazıları da, kararsız ilişkilere ve düşmanca çatışmalara maruz kalmış olabilir. Bununla birlikte, Borderline kişilik bozukluğuna sahip olan bazı insanlarda travma yaşamamış olabilirler. Travmatik yaşam olayları geçmişi olan birçok insanda da Borderline kişilik bozukluğu görülmeyebilir.

Beyin Faktörleri. Çalışmalar, Borderline kişilik bozukluğu olan kişilerin beyninde, özellikle de dürtüleri ve duygusal düzenlemeyi kontrol eden alanlarda yapısal ve fonksiyonel değişiklikler olduğunu gösteriyor. Bununla birlikte, beyninde benzer değişiklikler gösteren bazı insanlarda bu kişilik bozukluğuna sahip olmayabiliyor. Beyin yapısı ve fonksiyonu ile Borderline kişilik bozukluğu arasındaki ilişkiyi anlamak için daha fazla araştırma yapılması gerekmektedir.

Borderline kişilik bozukluğu araştırmaları,  biyolojik ve çevresel risk faktörlerinin incelenmesine odaklanırken, erken belirtilerin genç bir yaşta ortaya çıkıp çıkmadığı konusunda özel dikkat gösterilir. Bilim adamları ayrıca, ergenlerde daha erken dönemde bozukluğu saptanmanın yollarını araştırıyorlar.

Tedaviler ve Terapiler

Borderline kişilik bozukluğunun tarihte tedavi edilmesi zor olarak görülmüştür.  Bununla birlikte, yeni ve uygun tedavi şekilleriyle, Borderline kişilik bozukluğu olan birçok insan daha düşük şiddetli semptom yaşar ve daha yüksek bir yaşam kalitesine ulaşabilir.  Birçok faktör, tedavinin başlamasıyla birlikte semptomların düzelmesi için gereken süreyi etkiler, bu nedenle Borderline kişilik bozukluğuna sahip sevdikleri olan insanlar sabırlı olmalı ve tedavi süresince kişiye destek vermelidir. Unutulmamalıdır ki, Borderline kişilik bozukluğuna sahip insanlar iyileşebilir.

Borderline kişilik bozuluğuna sahip olduğunuzu düşünüyorsanız, tedaviye başlamak önemlidir.

Kendinize zarar vermeyi veya intihar etmeyi düşünüyorsanız size hemen yardımcı olabilecek birine haber verin. En kısa zamanda bir sağlık uzmanıyla görüşün.

Sevdiğiniz biri intihar etmeyi düşünüyorsa, onu yalnız bırakmayın. Kişiyi doktorunuzdan veya en yakın hastaneden derhal yardımcı almak ve tedavi olmak için teşvik edin. İlaçlar, silah, bıçak gibi intihar girişiminde bulunabileceği araçları ortadan kaldırın.

Kendiniz ya da sevdiğiniz birisi krize giriyorsa: En kısa zamanda psikolojik destek almaya/aldırmaya çalışın.

Aşağıda açıklanan tedaviler Borderline kişilik bozukluğuna sahip bir kişinin kullanabileceği bazı seçeneklerdir. Bununla birlikte, tedaviler üzerine yapılan araştırmalar halen çok yenidir. En çok fayda sağlayabilecek bu tedavilerin sonuçlarını ve tedavilerin en iyi nasıl uygulanabileceğini belirlemek için daha fazla araştırmaya ihtiyaç vardır.

Psikoterapi

Psikoterapi (veya “konuşma terapisi”) Borderline kişilik bozukluğu bulunan kişilerin temel tedavisidir. Mevcut araştırmalar, psikoterapinin bazı semptomları hafifletebileceğini göstermektedir. Ancak psikoterapinin ne kadar işe yaradığını daha iyi anlamak için çok daha fazla çalışmaya ihtiyaç vardır.

Psikoterapi, terapist ile hasta arasında bire bir veya bir grup ile birlikte (grup terapisi) sağlanabilir. Terapist liderliğindeki grup toplantıları, Borderline kişilik bozukluğuna sahip insanların nasıl başkalarıyla etkileşim kurabileceğini ve kendilerini etkili bir şekilde nasıl ifade edebileceklerini öğretmeye yardımcı olabilir. Terapide bulunan kişilerin terapistleriyle birlikte olmaları ve terapistlerine güvenmeleri önemlidir. Borderline kişilik bozukluğunun doğası gereği, bu bozukluğu olan kişilerin terapistleriyle rahat ve güvenen bir bağ oluşturmasını zorlaştırabilir.

Borderline kişilik bozukluğunu tedavi etmek için kullanılan psikoterapi türleri arasında şunlar bulunur:

Bilişsel Davranış Terapisi: Bilişsel davranış terapisi, kendilerini ve başkalarını yanlış algılamalara, insanlar ile etkileşim halindeyken ortaya çıkan sorunlara neden olan temel inanç ve davranışları belirlemek ve değiştirmek için Borderline kişilik bozukluğuna sahip insanlara yardımcı olabilir. Aynı zamanda bilişsel davranış terapisi  bir dizi ruh hali, kaygı semptomunu azaltmaya yardımcı olabilir ve intihar, kendine zarar verme gibi davranışları azaltabilir.

Diyalektik Davranış Terapisi: Bu terapi türü dikkatlilik kavramını kullanır veya şu andaki durum ve ruh hallerine dikkat eder ve özen gösterir. Diyalektik davranış terapisi ayrıca yoğun duyguları kontrol etme, kendini yıkıcı davranışları azaltma ve ilişkileri geliştirme becerilerini öğretir.

Şemaya Odaklanmış Terapi: Bu tür terapi, şemaları yeniden biçimlendirmeye veya insanların kendilerini nasıl izlediğine odaklanan diğer psikoterapi biçimleriyle birleşir. Bu yaklaşım, borderline kişilik bozukluğu olan bireyin olumsuz çocukluk deneyimlerinden kaynaklanan kendini kötü hissetme, başkalarıyla etkileşim kurmada sıkıntı sorunları ve stresle baş etmeyi etkilediği fikrine dayanmaktadır.

Duygusal Tahmin Edilebilirlik ve Sorun Çözme için Sistem Eğitimi, aile üyelerini, diğer önemli kişileri borderline kişilik bozukluğu hakkında eğitmeyi amaçlayan bir grup terapi türüdür. Bu kişilerin borderline kişilik bozukluğuna sahip bireyle tutarlı bir şekilde nasıl etkileşim kurabileceği konusunda yardımcı olur.

Borderline kişilik bozukluğuna sahip hastaların aileleri de psikolojik danışma alabilir. Sevilen bir insanın BDP olması ile ortaya çıkan zorluklar, strese yol açabilir. Aynı zamanda aile bireyleri ve akrabalar farkıda olmadan BDP’li bireyi olumsuz etkileyen davranışlar sergileyebilir. Bu tür programlar ailelerin, borderline kişilik bozukluğunu daha iyi anlamasına, ve hastaya destek olmasına yardımcı olabilir.

İlaçlar

İlaçların faydası çok görülmediğinden, borderline kişilik bozukluğunda temel tedavi olarak kullanılmamalıdır. Bununla birlikte, bazı durumlarda doktorunuz, ruhsal değişimler, depresyon veya BPB’de ortaya çıkabilecek diğer bozukluklar gibi spesifik semptomların tedavisinde ilaç önerebilir. İlaçlarla tedavi için birden fazla uzmanın görüşü gerekebilir.

Borderline kişilik bozukluğu olan kişiler arasında yüksek intihar riski nedeniyle, doktorlar aşırı dozda ölümcül olabilecek ilaçları yazarken dikkatli olmalıdır.

Bazı ilaçlar farklı insanlarda farklı yan etkilere neden olabilir. İlacın etkilerini doktorunuz ile paylaşmayı unutmayın.

Borderline Kişilik Bozukluğu olan bir yakınıma nasıl yardımcı olabilirim?

Borderline Kişilik Bozukluğu olan birini tanıyorsanız, onun davranışları ve ruh hali sizi de etkiliyordur. Yapabileceğiniz ilk ve en önemli şey, yakınınızın tedaviye başlamasına yardımcı olmaktır. Tedaviye başlandığında belirtiler düzelmezse, kişiyi tedaviye devam etmeye ve farklı yöntemler denemeye teşvik edin.

Bir yakınınıza yardımcı olmak için şunları yapabilirsiniz:

  • Onlara karşı anlayışlı, sabırlı olmalı ve duygusal destek vermelisiniz. Borderline kişilik bozukluğuna sahip biriyle ilgilenmek bazen zor ve korkutucu gelebilir. Ancak tedaviyle her şeyin daha iyi olması mümkün.
  • Arkadaşınız veya akrabanızın yaşadığı şeyi anlayabilmeniz için borderline kişilik bozukluğu dahil olmak üzere zihinsel rahatsızlıklar hakkında bilgi edinin.

Birey kendisine veya bir başkasına zarar vermeyi düşünüyorsa kesinlikle acil servisi ya da polisi arayınız.

Borderline kişilik bozukluğuna sahipsem kendime nasıl yardım edebilirim?

Tedavi biraz zaman alabilir, ancak iyi olacaksınız… Kendinize yardımcı olmak için:

  • Tedavi seçenekleri hakkında doktorunuzla konuşun ve tedaviye başlayın.
  • Düzenli yemek ve düzenli uyku alışkanlığı edinin.
  • Stresi azaltmak için egzersizler yapın.
  • Başkaları ile vakit geçirmeye çalışın. Arkadaşlarınıza ve ailenize güvenin.
  • Başkalarına semptomlarınızı tetikleyebilecek olayları ve durumları bildirin.
  • Belirtilerin zamanla aşama aşama azalmasını bekleyin. Sabırlı olun, iyileşeceksiniz.
  • Sizi rahatlatan insanlar ile görüşün.
  • Alkol ve uyuşturucu kullanmayın. Bunlar daha da kötü olmanıza sebep olacaktır.

 

Yazar Hakkında

Psikolojiktir

Site yöneticisi. Alandan olduğu için sitedeki bütün içerikler en son yöneticinin onayından geçirilerek yayınlanır. Alanla ilgili bilgileri, 4 yıllık lisans ve 2 yıllık çalışma hayatının getirdiği deneyimleri birincil ağızdan paylaşmaktadır.

Yorum Yap