Nedir? Psikolojik Hastalıklar

Mevsimsel Depresyon Nedir?

Mevsimsel Depresyon

Mevsimsel Duygudurum Bozukluğu, mevsimlere göre gelişen ve genellikle sonbaharın sonu ve kışın başlarında ya da ilkbahar ve yaz aylarında kendini gösteren depresyon türüdür. Yaz aylarında ki depresif durum genelde kış aylarında ortaya çıkan depresyonlara göre daha az yaygındır.

Mevsimsel Depresyon Belirtileri

Mevsimsel Duygudurum Bozukluğu (SAD) ayrı bir bozukluk olarak görülmez. Mevsim geçişlerinde kendini gösteren bir depresyon türüdür. SAD tanısı için insanlar, belirli mevsimlerde en az 2 yıl boyunca majör depresyon belirtilerini yaşamalıdır. Mevsimsel depresyonlar, normal depresyonlardan daha sık yaşanmalı.

  • Neredeyse her gün, günün büyük bir kısmında üzgün hissetmek
  • Umutsuz ya da değersiz hissetmek
  • Enerjinizin düşük olması,
  • Keyif aldığınız faaliyetlere karşı ilginizi kaybetmek
  • Uyku sorunları
  • İştah ve kilo problemleri
  • Halsiz hissetmek
  • Konsantre olmakta güçlük çekmek
  • İntihar düşüncesi

Kışın yaşanan mevsimsel depresyon belirtileri arasında şunlar bulunur:

  • Düşük enerji
  • Aşırı uyuma
  • Yorgunluk
  • Kilo almak
  • Sosyal çekilme (sosyal aktivitelerde azalma, içine kapanma)

Yazın yaşanan mevsimsel depresyon belirtileri arasında şunlar bulunur:

  • İştahın azalması ve kilo kaybı
  • Uyuyamama durumu
  • Huzursuzluk
  • Kaygı
  • Şiddet davranışları

Risk Faktörleri

Mevsimsel depresyon (SAD) riskini arttırabilecek bazı faktörler şunlardır:

  • Kadın olmak. Mevsimsel depresyon kadınlarda erkeklere oranla 4 kat daha fazla görülür.
  • Ekvatordan uzakta yaşamak. SAD ekvatordan çok uzakta ve kuzeyde yaşayan insanlarda daha sık görülür.
  • Aile geçmişi. Ailenizde diğer depresyon tiplerinden birisi görülüyorsa, depresyon geçmişi olmayan ailelere kıyasla SAD gelişme olasılığı daha yüksektir.
  • Depresyon veya bipolar bozukluk olması. Depresyon belirtilerine ya da bipolar bozukluğa sahipsesiniz bazı mevsimlerde bu durum daha kötüye gidebilir.
  • Genç yaş. Genç erişkinlerde yaşlılara göre daha fazla mevsimsel depresyon görülür.

Mevsimsel depresyonun nedenleri henüz bilinmiyor, ancak çalışmalarda biyolojik olabileceğine dair ipuçları bulunuyor:

  • SAD olan kişilerin mutsuzluk ve çöküntüsünde, beyinlerinde yer alan nörotransmitterinde sıkıntı olabilir. (Nörotransmitter, nöronlar arası iletişim sağlayan bir kimyasaldır) Yapılan bir çalışma mevsimsel depresyonu olan kişilerin kış aylarında yaz aylarına kıyasla %5 daha fazla serotonin taşıyıcısı bulunduğu tespit edildi. Yüksek serotonin taşınması, sinapslara daha az serotonin bırakılmasına neden olur. Bu durum mutsuz olmanızı sağlar.
  • Mevsimsel depresyonu olan insanlar melatonin hormonunu aşırı üretebilir. Karanlık, melatonin üretimini arttırır. Kışın günler kısaldığı içim melatonin üretimi artar ve daha uykulu, uyuşuk hissetmemize neden olur.
    Melatonin: Uyku düzenleyen hormon.
  • Mevsimsel depresyonu olan insanlar daha az D vitamini üretiyor olabilir. D vitamininin serotonin üzerinde önemli bir etkisi olduğu düşünülmektedir. D vitamini yetersizliği, depresyona neden olabilir.

Tedaviler ve Terapiler

Mevsimsel Duygudurum bozukluğu için dört ana tür tedavi vardır:

  • İlaç
  • Işık Terapisi
  • Psikoterapi
  • D Vitamini

Yalnızca biri ya da birkaçı aynı anda kullanılabilir.

İlaç

Seçici Serotonin Geri Besleme İnhibitörleri (SSRI’lar) SAD tedavisinde kullanılır.  Başka bir antidepresan türü olan bupropionun da mevsimsel depresyon tedavisinde kullanılabilir.

Diğer ilaçlarda olduğu gibi SSRI’lara yan etkiler de vardır. İlacın yan etkileri hakkında doktorunuz ile görüşün. Yan etkilerini yaşamaya başlarsanız, doktorunuz size farklı bir antidepresan verebilir. Size en uygun olanı bulmak için farklı antidepresanlar denemeniz gerekebilir.

Işık Terapisi

Işık tedavisi, 1980’lerden beri SAD tedavisinin temel dayanak noktası olmuştur. Işık terapisinin mantığı, kişi parlak ve yapay bir ışığa günlük maruz bırakılarak sonbaharın ve kış aylarında azalan güneş ışığının yerini tutması sağlanır. Mevsimsel depresyon yaşayanlar ilkbahar aylarından itibaren her gün sabah saatlerinde güneşe oturup rahatlayabilir.

Psikoterapi

Bilişsel davranışçı terapi (CBT), SAD için etkili bir psikoterapi türüdür. Bilişsel davranışçı terapi, geleneksel bilişsel davranışçı terapinin mevsimsel depresyonda kullanımı için uyarlanmıştır. Olumsuz düşünceleri tanımlama ve bunları davranışsal aktivasyon denilen bir teknik ile olumlu düşüncelerle değiştirme tekniğine dayanmaktadır. Davranışsal aktivasyon, kişiyi kış ayları ile baş etmede geliştirmeyi, ister iç ister dış mekanda olsun eğlenceli aktiviteler edinebilmesine yardımcı olmayı amaçlar.

D Vitamini

D vitamini takviyesi tek başına etkili bir mevsimsel depresyon tedavisi olarak görülmemektedir. Bu tedavi yönteminin kullanılmasının sebebi, mevsimsel depresyon hastalarının kanlarında düşük D vitamini bulunmasıdır. Düşük D vitamini genellikle yetersiz beslenme ve güneş yetersiz güneş ışığı almaktan kaynaklanır. Bazı çalışmalar, D vitamini takviyesinin hafif terapi kadar etkili olabileceğini öne sürerken, bazı çalışmalarda D vitamininin bir etkisi olmadığını savunmaktadır.

Yazar Hakkında

Psikolojiktir

Yorum Yap