Psikolojik Hastalıklar

Uyum Bozukluğu Nedir?

Uyum Bozukluğu Nedir?

Uyum bozuklukluları, stresli bir yaşam olayıyla başa çıkmakta zorluk çekildiği zaman ortaya çıkabilecek bir durumdur. Bunlar sevilen birinin ölümünü, ilişki sorunlarını veya işten kovulmayı içerebilir. Herkes stresle karşı karşıya kalsa da, bazı insanlar belirli stresleri idare etmekte zorlanabilirler.

Stresli olaya uyum sağlayamama, bir veya daha fazla ciddi psikolojik belirtilere ve hatta bazen de fiziksel semptomlara neden olabilir. Her biri farklı semptom ve belirtileri olan altı tip uyum bozukluğu vardır.

Uyum bozuklukları hem yetişkinleri hem de çocukları etkileyebilir.

Bu bozukluklar terapi, ilaç tedavisi veya her ikisinin bir kombinasyonu ile tedavi edilir. Yardım ile, genellikle uyum bozukluğu olan birey hızlı bir şekilde iyileşebilir. Stres nedeni devam etmediği sürece, hastalık tipik olarak altı aydan fazla sürmez.

Uyum bozukluğunun Belirtileri Nelerdir?

Uyum bozukluğu ile ilişkili zihinsel ve fiziksel semptomlar genellikle stresli bir olay yaşadığında veya hemen sonra ortaya çıkar. Bozukluk altı aydan uzun sürmese de, stres etkeni ortadan kalkmadığı sürece belirtileriniz devam edebilir. Bazı insanlarda sadece bir semptom varken bazıları ise birçok semptomla karşılaşabilir.

Uyum bozukluklarının Psikolojik belirtileri şunları içerebilir:

  • İsyankar veya itici eylemler
  • Sürekli endişe hali
  • Üzüntülü hissetmek, umutsuzluk ya da Sıkışıp kalmak
  • Ağlamak
  • İçine kapanmak
  • Konsantrasyon eksikliği
  • Benlik saygısı kaybı
  • İntihar düşünceleri

Psikolojik semptomlarla birlikte bazı fiziksel belirtilerde uyum bozukluklarında ortaya çıkmaktadır.

Bu fiziksel belirtiler şunları içerebilir:

  • uykusuzluk hastalığı (insomni)
  • kas seğirmeleri veya titreme
  • yorgunluk
  • vücut ağrısı veya bölgesel ağrı
  • hazımsızlık

Uyum Bozukluğu Türleri

Altı tip uyum bozukluğu ve semptomları;

  • Depresyon ile ilişkili uyum bozukluğu

Bu tür bir uyum bozukluğu teşhisi konan insanlar, üzüntü ve umutsuzluk duyguları yaşama eğilimindedir. Aynı zamanda ağlama ile ilişkilidir. Ayrıca, daha önce yapılan aktivitelerin keyfini alamayabilirler.

  • Kaygı (Anksiyete ) ile ilişkili uyum bozukluğu

Anksiyete ile ilişkili uyum bozukluğu teşhisi konan insanlar kendilerini bunalmış hisseder, huzursuz ve endişelidirler. Bu bozukluğa sahip kişilerde konsantrasyon ve hafıza problemleri olabilir.

Çocuklar için bu tanı genellikle ebeveynlerden ve sevdiklerinden ayrılma kaygısıyla ilişkilidir.

  • Anksiyete ve depresyonun birlikte olması ile ilişkili uyum bozukluğu

Bu tür uyum bozukluğu olan insanlar hem depresyon hem de kaygı semptomlarının her ikisini de yaşarlar.

  • Davranış bozukluğu ile ilişkili uyum bozukluğu

Bu tür bir uyum bozukluğunun belirtileri, pervasızca hareketler sergilemek ya da kavga yapma eğilimleri gibi davranışsal konuları içerir.

Bu bozukluğa sahip gençler malları çalabilir veya kırıp parçalayabilirler. Ayrıca okulu kaçırmaya da başlayabilirler.

  • Duygu ve davranış bozukluğu ile ilişkili uyum bozukluğu

Bu tip uyum bozukluğuna sahip bireylerde depresyon, anksiyete ve davranış bozukluğundaki semptomlar yer alır.

  • Nedeni belirlenmeyen uyum bozukluğu

Belirlenemeyen uyum bozukluğu teşhisi konanların diğer uyum bozukluğu tipleri ile ilişkili olmayan belirtileri vardır. Bu bireylerde sık sık fiziksel semptomlar veya arkadaş, aile, iş veya okul ile ilgili problemler vardır.

Uyum Bozukluklarının Nedenleri Nelerdir?

Çeşitli stresli olaylar uyum bozukluğuna neden olabilir.

Yetişkinlerde bazı yaygın nedenler şunlardır:

  • Aile fertlerinin veya arkadaşının ölümü
  • İlişki sorunları veya boşanma
  • Büyük yaşam değişiklikleri
  • Hastalık ya da sağlık sorunları (sizde ya da yakın olduğunuz bir kişide)
  • Yeni bir eve veya yere taşınmak
  • Beklenmedik Facialar
  • Maddi sıkıntılar

Çocuklarda ve gençlerde tipik nedenler şunlardır:

  • Ebeveyn kavgaları veya sorunları
  • Okuldaki sorunlar
  • Cinselliğe karşı endişeleri

Uyum Bozukluğu Kimlerde Görülür?

Herkes de uyum bozukluğu gelişebilir. Aynı stres etkeni yaşayan bir grup insandan hangisinde bu bozukluğun ortaya çıkacağını söylemek mümkün değildir. Ancak stres unsurlarıyla başa çıkma yöntem ve becerileriniz  uyum bozukluğu geliştirip geliştiremediğinize karar verebilir.

Uyum Bozukluğu Nasıl Teşhis Edilir?

Bir uyum bozukluğu teşhisi konması için, bireyin aşağıdaki kriterleri karşılaması gerekir:

  • Hayatınızda son üç ay içinde ortaya çıkan tanımlanabilir bir stres etkeni veya stres oluşturucu faktörlerin sonucunda ortaya çıkan psikolojik veya davranışsal belirtiler
  • İlişki, okul veya işinizde ya da her ikisinde de normalden daha fazla streste sahip olmak
  • Stres kaynaklarının veya sebeplerinin çıkarılmasından sonraki altı ay içinde semptomların iyileşmesi
  • Başka bozukluklardan dolayı sonuç alınamayan semptomlar.

Uyum Bozukluğu Nasıl Tedavi Edilir?

Uyum bozukluğu teşhisi konulan bireylerin tedavi edilmesi gerekmektedir.  Bu hastalıkta gereksinimimize göre kısa veya uzun bir süre boyunca tedavi edilmeniz gerekebilir. Uyum bozukluğu genel olarak terapi, ilaçlar veya her ikisinin bir kombinasyonu ile tedavi edilir.

Uyum Bozukluğu Terapi Tedavisi

Terapi, uyum bozukluğu için birincil tedavi yöntemidir. Doktorunuz bir psikolog ile görüşmenizi tavsiye edebilir. Doktorunuz durumunuza göre ilaç tedavisi de başlayabilir.

Düzenli olarak terapiye gitmeniz eski ruh alinize dönmenizi sağlayabilir. Terapistler size duygusal olarak destek verir ve uyum bozukluğunuzun sebebini anlamanıza yardımcı olabilir. Bu, gelecekteki stresli durumlarla baş etmek için becerilerinizi geliştirmenize yardımcı olabilir.

Uyum bozukluklarını tedavi etmek için kullanılan çeşitli terapiler vardır. Bu terapiler şunları içerir:

  • psikoterapi (danışmanlık veya konuşma terapisi de denir)
  • kriz müdahalesi (acil psikolojik bakım)
  • aile ve grup terapileri
  • Belirli bir grup uyum bozukluğu sebepleri için destekler
  • Bilişsel davranışçı terapi veya CBT (kötü düşünce ve davranışları değiştirerek problemleri çözmeye odaklanır)
  • Kişilerarası psikoterapi veya IPT (kısa süreli psikoterapi tedavisi)

Uyum Bozukluğu İlaç Tedavisi

Uyum bozukluğu olan bazı kişiler de ilaç tedavisi alabilirler. İlaçlar uykusuzluk, depresyon ve anksiyete gibi uyum bozukluklarının bazı belirtilerini azaltmak için kullanılır. Bu ilaçlar şunları içerir:

lorazepam (Ativan) ve alprazolam (Xanax) gibi benzodiazepinler

gabapentin (Neurontin) gibi nonbenzodiazepin anksiyolitikler

Sertralin (Zoloft) veya venlafaksin (Effexor XR) gibi SSRI’ler veya SNRI’ler

Uyum Bozuklukları Nasıl Önlenir?

Uyum bozukluğunu önlemenin bilinen bir yolu yoktur. Ancak, başa çıkmayı ve dirençli olmayı öğrenmek stres faktörleriyle başa çıkmanıza yardımcı olabilir. Kedinizi çabukça toparlamanız stres faktörlerinin üstesinden gelmek demektir. Kendinizi şu şekilde daha çabuk toparlayabilirsiniz:

  • Sizi destekleyecek bir iletişim ağı geliştirmek
  • Zor durumlara olumlu ya da mizahi bakmak
  • Sağlıklı yaşamak
  • Benlik saygısını korumak

Önceden karşılaşacağınızı öngördüğünüz stresli bir duruma hazırlık yapmak yararlı olabilir. Olumlu düşünceler size fayda sağlayabilir. Özellikle stresli durumları nasıl en iyi şekilde yönetebileceğinizi tartışmanız için doktorunuza veya terapistinize başvurabilirsiniz.

Etiketler

Arkeles

Deneyimli içerik editörü, Tıp hekimi .

İlgili Yazılar

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Close
Close